Waterbewustzijn in de klas
Duik onder water met virtual reality
Samen met HAS green academy hebben wij Onderstroom POV ontwikkeld: een 360° virtual reality ervaring die middelbare scholieren oog in oog brengt met de verborgen onderwaterwereld van Nederland. Leerlingen zien met eigen ogen het verschil tussen een heldere, gezonde plas en troebel, vervuild water. Wat gebeurt er met planten en dieren als de waterkwaliteit verandert?
Virtual reality in de klas
Water is overal in Nederland, maar wat er onder het oppervlak gebeurt, zien we bijna nooit. In Oost-Brabant staat het watersysteem flink onder druk. Het onderzoeksproject ‘Waterbewustzijn in de klas: leren met en van water in Oost-Brabant’ wil daarom het waterbewustzijn van middelbare scholieren vergroten.
Met een VR-bril stappen leerlingen een Nederlandse plas in. Ze kijken om zich heen tussen waterplanten, vissen en kleine waterdieren, op een schaal die ze in het echt nooit zouden zien. De ervaring werkt via de browser op de VR-bril, zonder aparte app, en de docent begeleidt de klas met zijn of haar stem.
Afbeelding gegenereerd door Gemini op basis van concept prompt, 2026
Zo zit het in elkaar
Onderstroom POV is een mix van echte 360°-onderwateropnames en geanimeerde 3D-modellen van planten en dieren, zoals de snoek, de baars en de Amerikaanse rivierkreeft. Voor je zweven twee knoppen: weinig nutriënten en veel nutriënten. Druk op een knop en kijk hoe de omgeving om je heen verandert.
Bij weinig nutriënten zie je helder water vol ondergedoken waterplanten, met een snoek op jacht. Bij veel nutriënten wordt het water groen en troebel, verdwijnen de planten en neemt de rivierkreeft het over. Via de infoknoppen ontdekken leerlingen per soort welke rol die speelt in het ecosysteem.
Bekijk Onderstroom POV
Benieuwd hoe het eruitziet in de VR-bril? In deze video duik je mee de plas in. Tip: met een VR-bril spelen is natuurlijk het gaafst!
Video van het prototype Onderstroom POV, 2026
Ontwerpen met de doelgroep
Om een ervaring te maken die echt aansluit bij jongeren, ontwierpen we samen met de doelgroep. De HAS begeleidde eerst veldwerksessies over waterkwaliteit. Daarna gaven wij co-creatiesessies op De Nieuwste School Tilburg en de KSG Etten-Leur. Ook een groep docenten dacht mee tijdens het NIBI-congres.
De leerlingen waren duidelijk: ze willen meer buiten (de boeken) leren, zelf iets ervaren en omarmen nieuwe technologie zoals VR. Uit drie conceptrichtingen kozen we samen met de HAS voor Onderstroom POV, gericht op leerlingen in de bovenbouw.
Van beleving naar gesprek
De VR-ervaring is pas het begin. Na afloop gaat de klas met elkaar in gesprek. Een docentenhandleiding helpt daarbij, met begeleidende vragen: wat zag je, waarom zag het water er zo uit, en wat vond je ervan? Een deep dive legt uit wat waterkwaliteit is en waarom nutriënten zo’n grote rol spelen.
Zo sluit de ervaring aan op het bestaande curriculum en op veldwerk. Want daarna is het tijd om echt naar buiten te gaan en zelf in een Nederlandse plas te kijken
Klaar voor de volgende stap
Het prototype staat, en de plannen voor doorontwikkeling liggen al klaar. Denk aan een ‘VR Waterkist’ met 30 VR-brillen die scholen een week kunnen huren, inclusief docentenhandleiding. Aan meer onderwaterscenario’s in verschillende soorten water, elk met eigen interacties. En aan nieuwe lagen die laten zien wat klimaat, chemicaliën en begroeiing met het water doen.
Ook willen we een aparte versie maken voor het vmbo, als visuele ontdekkingstocht. Zo kan Onderstroom POV straks in elke bovenbouwklas in Nederland duiken.
Mogelijk gemaakt door
Dit project is mogelijk gemaakt door een Kennis-in-Actie subsidie van Klimaatonderzoek Initiatief Nederland (KIN). HAS green academy is penvoerder en wetenschappelijke partner, vanuit het lectoraat Klimaatrobuuste Landschappen.
Wil je meer weten?
Ben je docent en wil je Onderstroom POV in je les gebruiken? Wil je meedenken over de volgende stap? Of wil je zelf een VR- of AR-ervaring bouwen rond water, natuur of klimaat? Stuur ons een berichtje!